RAID, birden fazla diski tek bir depolama alanı gibi çalıştırarak hız ve/veya yedeklilik sağlar. Ancak “RAID’im var, verilerim güvende” düşüncesi, en sık karşılaştığımız yanılgılardan biridir. RAID bir yedek değildir: aynı anda iki diskin arızalanması, başarısız bir rebuild işlemi, controller arızası, yanlışlıkla yapılan bir yapılandırma değişikliği ya da fidye yazılımı tüm dizinin erişilemez hâle gelmesine yol açabilir.
RAID veri kurtarma, tek bir diskten veri kurtarmaktan çok daha fazlasını gerektirir. Önce dizideki her diskin ayrı ayrı sağlıklı şekilde okunması, ardından dizinin yapısının (disk sırası, blok boyutu, parite düzeni, ofsetler) tespit edilip sanal olarak yeniden kurulması gerekir. Bu işlemleri orijinal disklere yazmadan, alınan kopyalar üzerinde yapıyoruz.
RAID diziniz çöktüyse: bu adımları atmayın
- Rebuild başlatmayın. Dizide bir disk zaten zayıfsa, rebuild sırasındaki yoğun okuma ikinci bir diskin de düşmesine ve verilerin kalıcı olarak bozulmasına yol açabilir.
- “Initialize”, “create new array” veya “format” seçeneklerini onaylamayın. Bu işlemler mevcut dizinin yapı bilgilerini silebilir.
- Disklerin yerlerini değiştirmeyin. Diskleri çıkarmanız gerekiyorsa her birini yuva numarasıyla etiketleyin.
- Sağlam görünen diskleri başka bir sistemde kullanmayın. Diski yeni bir diziye eklemek veya başka bir amaçla formatlamak verileri yok eder.
- Controller’ı veya sunucuyu sürekli yeniden başlatmayın.
Desteklediğimiz RAID yapıları
- RAID 0 (striping): Yedeklilik yoktur; tek bir diskin arızası tüm diziyi etkiler. Arızalı diskin okunabilir hâle getirilmesi ve dizinin yeniden kurulması gerekir.
- RAID 1 (mirroring): Diskler birbirinin kopyasıdır. Her iki disk de arızalandığında veya senkronizasyon bozulduğunda kurtarma gerekir.
- RAID 5: Tek disk arızasına dayanıklıdır. En sık gelen vakalar, ikinci bir diskin düşmesi veya rebuild sırasında yaşanan hatalardır.
- RAID 6: İki disk arızasına dayanıklıdır; üç ve daha fazla diskte sorun yaşandığında veya controller arızasında kurtarma gerekir.
- RAID 10, 50, 60 ve JBOD gibi birleşik yapılar.
- Yazılımsal RAID: Windows Depolama Alanları, Linux mdadm/LVM ve NAS cihazlarının kendi RAID yapıları (ayrıntılar için NAS veri kurtarma).
Dell PowerEdge, HPE ProLiant, Lenovo, Fujitsu ve diğer marka sunuculardaki donanımsal RAID controller’larla oluşturulan dizilerle çalışıyoruz. Diziler SATA, SAS veya SCSI disklerden oluşabilir.
RAID dizilerinde en sık karşılaşılan arıza senaryoları
Birden fazla diskin arızalanması
Aynı seri ve aynı tarihte alınan diskler, aynı çalışma koşullarında benzer şekilde yıpranır. Bir disk düştüğünde dizi “degraded” moda geçer ve fark edilmezse aylarca bu şekilde çalışabilir. İkinci disk de düştüğünde dizi tamamen erişilemez olur. Bu durumda her iki arızalı diskin ayrı ayrı onarılıp okunması gerekir.
Başarısız rebuild
Düşen disk yenisiyle değiştirilip rebuild başlatıldığında, diğer disklerden birindeki okunamayan alanlar işlemi yarıda bırakabilir. Yarım kalan bir rebuild, dizideki verilerin bir kısmının yeni diske hatalı şekilde yazılmasına yol açabilir. Bu vakalarda hangi diskin hangi tarihteki veriyi taşıdığının doğru tespit edilmesi kritik önemdedir.
Controller arızası veya yapılandırma kaybı
RAID kartı arızalandığında veya yapılandırma bilgisi silindiğinde diskler sağlam olsa bile dizi görünmez. Aynı model bir kartla diziyi “içeri aktarmak” bazen işe yarar, ancak yanlış bir adım yapı bilgisini kalıcı olarak silebilir. Biz dizinin parametrelerini disklerin içeriğinden tespit edip sanal olarak yeniden oluşturuyoruz.
Mantıksal hasar ve fidye yazılımı
Dizi sağlam olduğu hâlde dosya sistemi bozulmuş, sanal disk dosyaları zarar görmüş ya da fidye yazılımı tarafından şifrelenmiş olabilir. Bu durumda dizi kurulduktan sonra dosya sistemi düzeyinde çalışma yapılır.
RAID veri kurtarma sürecimiz
- Disklerin teslimi: Tüm diskler (arızalı olanlar dahil) yuva sıralarıyla birlikte teslim alınır. Controller modeli ve RAID seviyesi biliniyorsa not edilir.
- Disklerin tek tek analizi: Her disk ayrı ayrı test edilir. Fiziksel arızalı diskler önce onarılır.
- İmaj alma: Tüm disklerin birebir kopyası alınır. Bundan sonraki hiçbir işlem orijinal disklere yapılmaz.
- Dizi parametrelerinin tespiti: Disk sırası, blok boyutu, parite yönü, gecikme ve başlangıç ofsetleri verinin içeriğinden hesaplanır.
- Sanal yeniden kurulum ve dosya kurtarma: Dizi sanal olarak kurulur, dosya sistemi okunur, öncelikli veriler doğrulanır.
- Teslim: Veriler sizin belirleyeceğiniz depolama birimine aktarılır.
Süre ve fiyat
RAID sistemlerinde analiz süresi, disk sayısına, disk kapasitelerine ve arızalı disklerin durumuna göre değişir; ortalama 24 saatlik analiz süremiz RAID sistemleri için geçerli değildir. Fiyat, analiz sonrası sabit olarak verilir. İş sürekliliğini etkileyen kurumsal vakalarda mümkün olan en hızlı şekilde ilerlemeye çalışıyoruz; durumunuzu telefonda anlatmanız önceliklendirmeyi kolaylaştırır.
RAID dizinizi gelecekte korumak için
Kurtarma sürecinde gördüğümüz vakaların büyük kısmı, birkaç basit önlemle önlenebilir durumdaydı. Dizinizi kurtarmaya ihtiyaç duymadan sağlıklı tutmak için şunları öneriyoruz:
- Uyarıları takip edin: Controller veya NAS yönetim yazılımının “degraded” ve SMART uyarılarını e-posta ile bildirecek şekilde ayarlayın. Düşen bir diski haftalarca fark etmemek, ikinci disk arızasının en sık nedenidir.
- Farklı üretim partilerinden disk kullanın: Aynı gün, aynı partiden alınan diskler benzer zamanlarda yıpranma eğilimindedir.
- Rebuild öncesi yedek alın: Düşen diski değiştirmeden önce, erişilebilen verilerin güncel bir yedeğini almak riski önemli ölçüde azaltır.
- RAID’i yedek yerine koymayın: RAID donanım arızasına karşı süreklilik sağlar; silme, fidye yazılımı veya yangın gibi durumlara karşı koruma sağlamaz. Ayrı bir ortamda düzenli yedek tutun.
- Controller ayarlarını kayıt altına alın: RAID seviyesi, disk sırası ve blok boyutu gibi bilgileri bir yere not etmek, olası bir kurtarmayı da hızlandırır.
RAID veri kurtarma hakkında sorular
RAID 5’te iki disk düştü, veriler kurtarılabilir mi?
Çoğu durumda evet. Kurtarma, düşen disklerden en az birinin okunabilir hâle getirilmesine bağlıdır. Düşen disklerin hangi sırayla ve ne zaman düştüğü de önemlidir; bu yüzden diskleri karıştırmadan, sıralarıyla birlikte getirmeniz gerekir.
Rebuild yarıda kaldı, ne yapmalıyım?
Sistemi kapatın ve rebuild’i yeniden başlatmayın. Tekrar denemek, hatalı yazılan alanları artırabilir. Yeni takılan disk dahil tüm diskleri sıralarıyla birlikte getirin.
Sağlam diskleri de getirmem gerekiyor mu?
Evet. RAID yapısında veriler disklere bölünerek yazılır; sağlam diskler olmadan dizi yeniden kurulamaz. Dizideki tüm diskleri, mümkünse yedek (hot spare) diskleri de getirin.
Sunucu veya NAS cihazını da getirmeli miyim?
Çoğu durumda diskler yeterlidir. Ancak controller’a özgü yapıların tespitinde veya şifreleme kullanılan sistemlerde cihazın kendisi de gerekebilir. Bunu ön görüşmede birlikte belirliyoruz.
İlgili sayfalar: Sunucu veri kurtarma · NAS veri kurtarma · NAS volume görünmüyor · Veri kurtarma süreci
Ücretsiz analiz · Data yok – ödeme yok
Verilerinize bir uzman baksın
Cihazınızı laboratuvarımıza getirin; kurtarılabilecek veri oranını, tahmini süreyi ve sabit fiyatı içeren raporu ücretsiz hazırlayalım. Teklifi onaylamazsanız ya da veriniz kurtarılamazsa hiçbir ücret ödemezsiniz.